بيماري خاموش؛پوكي استخوان

پوكي استخوان به بيماري خاموش هم شهرت دارد، چون تا صدمه‌اي بر استخوان‌ها وارد نشده، اغلب مردم از اين بيماري بي‌اطلاعند.

پوكي استخوان به وضعيتي گفته مي‌شود كه تراكم بافت‌هاي استخواني كمتر شده و در اين شرايط شكستگي بيشتر بروز مي‌كند؛ شكستگي‌هايي كه بيشتر در مهره‌ها، لگن يا مچ دست رخ مي‌دهند. با وجود اين‌كه پوكي استخوان را بيماري زنان مي‌دانند، ولي مردان را نيز درگير مي‌كند.

علائم
در مراحل اوليه اين عارضه، معمولاً درد يا نشانه خاصي وجود ندارد. اما وقتي كه استخوان‌ها به واسطه پوكي ضعيف مي‌شوند ممكن است علائم زير را مشاهده كنيد:
كمر درد كه ممكن است شديد نيز باشد ،حالت خميده و قوزدار شدن پشت ، كوتاه شدن قد به مرور زمان و‌ شكستگي مهره‌ها، مچ، لگن يا ساير استخوان‌ها.

عوامل پوكي استخوان‌ها
عوامل زير مي‌توانند در افزايش احتمال بروز پوكي استخوان موثر باشند:
‌ مصرف كم كلسيم ؛ كمبود كلسيم نقش عمده‌اي در بروز پوكي استخوان خواهد داشت، ‌ استفاده از تنباكو ؛ ميزان نقش تنباكو در ايجاد پوكي استخوان هنوز مشخص نيست، اما محققين بر اين عقيده‌اند كه تنباكو در تضعيف استخوان‌ها نقش دارد،‌ عدم تحرك؛ افرادي كه زمان زيادي را به صورت نشسته مي‌گذرانند نسبت به افراد همسال خود بيشتر در معرض ابتلا به اين مشكل قرار دارند.
مصرف برخي از داروها نيز مي‌تواند منجر به بروز اين مشكل شود كه در اين موارد بايد با پزشك مشورت كرد. همچنين عواملي مانند جنسيت، سن، نژاد، سابقه خانوادگي و اختلالات تيروئيد نيز مي‌توانند در بروز پوكي استخوان موثر باشند.
اگر شما نيز با مشكل پوكي استخوان مواجه هستيد اين موارد ممكن است به شما كمك كند:
‌ هميشه سعي كنيد بدنتان در وضعيت مناسبي باشد:
بدن را در وضعيتي قرار دهيد كه كمترين فشار به ستون فقرات شما وارد شود.
‌ از سقوط جلوگيري كنيد:كفش‌هاي پاشنه كوتاه و با پاشنه غيرليز بپوشيد و مراقب سطوح لغزنده خانه باشيد. فضاي خانه را نيز روشن نگه داريد.
‌ درد‌ها را جدي بگيريد :‌ دردهاي مزمن را ناديده نگيريد و حتماً در اين مورد با پزشك خود مشورت كنيد.
راه‌هاي ساده پيشگيري:‌‌ مصرف مقدار كافي كلسيم، ورزش منظم و تامين مقدار كافي ويتامين D.
كلسيم: مقدار كلسيم مورد نياز در طول عمر تغيير مي‌كند. لبنيات يكي از منابع كلسيم است، اما تنها منبع آن نخواهد بود. بادام، كلم بروكلي، اسفناج، كلم، ساردين و فرآورده‌هاي سويا نيز حاوي كلسيم هستند.
ويتامين D: مصرف مقدار كافي ويتامين D به اندازه مصرف كلسيم مهم خواهد بود. اگرچه بسياري از مردم از طريق نور آفتاب ويتامين D كافي را جذب مي‌كنند، اما اين منبع مناسب و كافي نخواهد بود اگر شما زياد در منزل هستيد، دائم از كرم ضد آفتاب استفاده مي‌كنيد يا به دليل خطر ابتلا به سرطان پوست از نور آفتاب دوري مي‌كنيد. اگرچه ويتامين D در ماهي‌هاي چرب مانند تن و ساردين و در زرده تخم‌مرغ نيز يافت مي‌شود.

 

منبع: تبیان

جلوگيري از پوكي استخوان

مي‌توان با روش‌هاي بسيار ساده‌اي خطر پوكي استخوان را كاهش داد:

با اطلاع از وضعيت استخوان به ويژه در خانم‌ها در دوران نزديك به يائسگي، بوسيله مشورت با پزشك، بكار بردن روش‌هاي تشخيص مناسب و در صورت نياز تجويز داروهاي ويژه مي‌توان از پيشرفت بيماري و عوارض حاصل آن پيشگيري كرد.

تغذيه مناسب از روش‌هاي بسيار مؤثر براي پيش‌گيري از پوكي استخوان است. غذاي انسان بايد محتوي پروتئين‌ها و املاح كافي و ويتامين‌هاي لازم باشد تا روند پوكي استخوان كندتر شود. بهترين منبع كلسيم و پروتئين: شير، پنير، ماست و غذاهاي دريايي به ويژه ماهي است.

كلسيم يكي از اجزاي سازنده استخوان است و غذاي روزانه هر فرد بالغ بايد حداقل حاوي 1000 تا 1200 ميلي‌گرم كلسيم باشد. البته اين مقدار نياز در زنان باردار، شيرده، يائسه، افراد مسن و بچه‌ها بيشتر بوده و بين 1500 تا 2000 ميلي‌گرم است. همانطوريكه گفته شد فرآورده‌هاي لبني مانند شير ماست پنير، كشك و قره‌قوروت از منابع بسيار خوب و مهم كلسيم‌اند. ساير منابع حاوي كلسيم عبارتند از: سبزيجات برگ سبز، كلم پيچ، شلغم، هويج، پرتقال، انگور و توت فرنگي، خرمالو، زيتون، جعفري، اسفناج، كرفس، كشمش، بادام، پسته، گردو، حبوبات و غذاهاي دريايي مانند ماهي به ويژه ماهي تن، كيلكا و ساردين.

پوكي استخوان يكي از مهم‌ترين عوارض كاهش مصرف كلسيم است و در صورت همراهي با عواملي مانند‌ كمبود ويتامين ث  ،كمبود ويتامين د ، درمان با استروئيدها (كورتون)، بي‌حركتي، مصرف الكل و … بر شدت آن افزوده مي‌شود. پس بياييم با رعايت نكات زير حافظ سلامتي استخوان‌ها و جلوگيري از پوكي استخوان خود در سن ميان‌سالي و پيري باشيم

ـ هم اكنون كه مقدار نياز روزانه كلسيم خود را مي‌دانيد، سعي كنيد به ميزان لازم از مواد حاوي كلسيم در روز استفاده كنيد تا دچار كمبود ميزان كلسيم نشويد. اين ذخيره‌سازي به ويژه در دهه دوم و سوم زندگي بسيار پراهميت است. در صورتي كه نمي‌توانيد مقدار لازم كلسيم را از فرآورده‌هاي غذايي طبيعي تهيه كنيد، براي جلوگيري از اين بيماري ناخوشايند سفارش مي‌شود به مصرف تركيبات مكمل موجود در بازار بپردازيد.

 ـ ويتامين د  براي سلامتي استخوان‌ها و جذب كلسيم لازم و ضروري است. بنابراين زماني را در بيرون از خانه بگذرانيد تا آفتاب بتواند پوست شما را براي ساختن ويتامين  د  تحريك كند.

ـ به طور منظم ورزش كنيد. استخوان‌هاي اطفال با ورزش كردن محكم مي‌شوند و رشد طبيعي خواهند داشت. البته افراد بالغ هم بايد تحرك كافي داشته باشند. استراحت و عدم تحرك باعث تحليل بافت استخواني مي‌شود. بهترين، مفيدترين و بي‌خرج‌ترين ورزش براي انسان‌هاي بالغ و به ويژه افراد مسن پياده‌روي است. توجه داشته باشيد كه ورزش‌هاي تحمل وزن، مثل پياده روي نقش مهمي ‌در رسوب كلسيم در استخوان‌ها دارند. ورزش‌هايي كه فشار و تحمل استخواني ندارند كم‌تر از ورزش‌هاي تحمل وزن در اين مسئله اثر مثبت دارند.

ـ از مصرف مواد افزايش دهنده پوكي استخوان مانند الكل، سيگار، قهوه فراوان و … خودداري كنيد.

ـ جايگزيني هورمون‌هاي زنانه در خانم‌هاي يائسه زير نظر پزشك مي‌تواند مانع پوكي استخوان زودرس شود.

 

منبع: تبیان

چه كساني در معرض پوكي استخوان قرار دارند؟

به طور تقريبي و با احتمال بسيار زياد همه ما در معرض پديده ناخوشايند پوكي استخوان قرار داريم.

ـ افراد مسن در معرض ابتلاي بيشتري قرار دارند.

ـ عارضه پوكي استخوان در نزد خانم‌ها بعد از سن يائسگي بسيار شايع است به ويژه اگر يائسگي زودرس در خانم‌ها ايجاد شده باشد.

ـ تحريك بدني و ورزش باعث استحكام استخوان‌ها در هر سني مي‌شود. عدم تحرك و استراحت زياد باعث تحليل استخوان‌ها و پوكي آن مي‌شود و دردهاي استخواني را بيشتر مي‌كند.

ـ گاه پوكي استخوان در برخي از خانواده‌ها بيشتر ديده مي‌شود.  همچنين در بعضي نژادها مثل بعضي از نژادهاي آسيايي اين پوكي بيش‌تر است.

ـ تغذيه نقش مهمي ‌در پوكي استخوان به عهده دارد. افرادي كه كلسيم كافي در رژيم غذايي آنها وجود ندارد و يا ويتامين د كافي دريافت نمي‌كنند، در معرض ابتلاي بالاتري هستند.

ـ همچنين اثر مصرف سيگار، الكل و قهوه زياد هم در پوكي استخوان ثابت شده است.

ـ كساني كه خود سيگار مي‌كشند يا همنشين سيگاري‌ها هستند، در معرض پوكي استخوان زودرس قرار دارند و زناني كه سيگار مي‌كشند دچار پوكي استخوان شديدتري مي‌باشند.

ـ استفاده طولاني از كورتون‌ها و يا داروهاي ادرارآور مي‌تواند باعث پوكي استخوان شود. البته بايد دانست كه مصرف يك يا چند آمپول كورتون در سال چنين اختلالي ايجاد نمي‌كند.

ـ افرادي كه از بعضي اختلالات هورموني مشخص رنج مي‌برند مثل پركاري تيروئيد و پاراتيروييد كم‌كاري غدد جنسي و بيماري كوشينگ در معرض ابتلاي بالاتري براي پوكي استخوان هستند.

منبع: تبیان

مراقب باشید دچار پوکی استخوان نشوید!

چنان چه به استئوپروز مبتلا هستید، این پیشنهادات به خفیف کردن علائم بیماری و حفظ استقلال و عدم وابستگی تان کمک خواهد کرد:

* وضعیت اندامی خوب خود را حفظ کنید.
وضعیت خوب، که به صورت سر و چانه به سمت بالا، شانه ها عقب، کمر صاف و قوس ستون مهره ها کم، تعریف می شود کمک می کند تا فشار کمتری در ناحیه ستون فقرات داشته باشید.

زمانی که نشسته اید یا رانندگی می کنید، یک پارچه لوله شده را پشت خود قرار دهید.

هنگام انجام کارهای دستی یا مطالعه کردن هرگز خم نشوید.

برای بلند کردن اجسام روی زانو خم شوید نه کمر و پشت تان را صاف نگه دارید.

* از افتادن جلوگیری کنید.
کفش های پاشنه کوتاه با کف غیرلیز  بپوشید و خانه خود را از نظر سطوح فرش شده، لیز و لغزنده که ممکن است باعث زمین خوردن شما شوند کنترل کنید.

اتاق ها را کاملا روشن نگه دارید و در محیط حمام با نصب دستگیره به دیوارها به حفظ تعادل خود کمک کنید و مطمئن شوید که به راحتی می توانید از تخت پایین آیید.

* درد را تحت کنترل قرار دهید.
در مورد راه های کنترل درد با پزشک صحبت کنید.

هرگز دردهای مزمن را نادیده نگیرید.

چنان چه این دردها درمان نشده باقی بمانند، می تواند تحرک شما را محدود کرده و باعث درد بیشتر شوند.

پیشگیری

سه فاکتور مهم برای این که سلامت استخوان های خود را در طول زندگی حفظ کنید شامل موارد زیر است:

* مقدار کافی کلسیم

* مقدار کافی ویتامین D

* فعالیت بدنی منظم

کلسیم

مقدار کلسیم مورد نیاز برای حفظ سلامتی در طول دوره زندگی متغیر است. متخصصین علوم پزشکی دریافت روزانه این مقادیر کلسیم از غذا و مکمل را توصیه کرده است:

تا یک سالگی               210 تا 270 میلی گرم

1 تا 3 سالگی               500 میلی گرم

4 تا 8 سالگی               800  میلی گرم

9 تا 18 سالگی             1300  میلی گرم

19 تا 50 سالگی           1000 میلی گرم

51 سال و بیشتر          1200 میلی گرم

اصلی ترین منابع کلسیم محصولات لبنی هستند اما تنها منابع آن نمی باشند. بادام، بروکلی، اسفناج، کلم پخته، کنسرو سالمون با استخوان، ساردین و محصولات سویا نیز غنی از کلسیم هستند.

اگر کلسیم کافی از طریق رژیم غذایی دریافت نمی کنید، از مکمل های کلسیم استفاده کنید. 

متخصصین همچنین  توصیه می کنند که بیشتر از 2500 میلی گرم کلسیم در روز دریافت نکنید.

ویتامین D

دریافت مقدار کافی ویتامین D به اندازه کلسیم برای سلامت استخوان ها مهم است. هنوز دانشمندان به درستی نمی دانند که مقدار مطلوب مورد نیاز ویتامین D در روز چه مقدار است، اما صحیح است که هر فرد بالای 1 سال تا  2000 واحد بین المللی  در روز دریافت کند.

به طور کلی متخصصین توصیه کرده اند که بزرگسالان 400 تا 1000 واحد بین المللی در روز دریافت کنند.

اگر چه خیلی از مردم مقدار کافی ویتامین D را از نور خورشید دریافت می کنند، اما در صورتی که شما در عرض جغرافیایی بالایی ساکن هستید، بیشتر در خانه هستید یا  به طور منظم برای پیشگیری از سرطان پوست از کرم های ضدآفتاب استفاده می کنید و یا در کشورهای اسلامی که خانم ها در طول روز از حجاب استفاده می نمایند نور خورشید منبع خوبی نمی باشد. همچنین با وجود این که ویتامین D در ماهی های چرب مثل تون و ساردین و در زرده تخم مرغ وجود دارد، ممکن است این غذاها به طور روزانه خورده نشوند. مکمل های ویتامین D یا کلسیم وVit D  می توانند یک جانشین مناسب باشند.

فعالیت بدنی

ورزش به ساخت استخوان های قوی و اتلاف کند آن ها کمک می کند.

شروع فعالیت بدنی از هر زمان برای استخوان های شما مفید خواهد بود، اما بیشترین اثر را زمانی خواهد داشت که شما از دوران جوانی ورزش را به طور منظم آغاز کرده و در طول زندگی آن را ادامه دهید. ورزش های قدرتی را با ورزش های تحمل وزن همراه کنید. تمرین های قدرتی به قدرت عضلات و استخوان ها در بازو و بالای ستون فقرات کمک می کند و تمرین های تحمل وزن مثل پیاده روی، پریدن، دویدن، بالا رفتن از پله، طناب زدن و اسکی بیشتر بر استخوان ها در ناحیه پا، باسن و پایین ستون فقرات اثر گذار است. شنا، دوچرخه سواری و تمرین های ورزشی با دستگاه می توانند یک تمرین خوب برای سیستم قلب و عروق باشند اما به علت کم فشار بودن به اندازه تمرین های تحمل وزن برای استخوان ها مفید نمی باشند.

نکات دیگر برای پیشگیری

این اقدامات نیز می توانند برای کمک به پیشگیری از اتلاف استخوان ها مفید باشند:

* عدم مصرف سیگار

مصرف سیگار، احتمالا به وسیله کاهش میزان استروژنی که بدن خانم ها تولید می کند و با کاهش جذب روده ای کلسیم باعث افزایش اتلاف استخوان می شود. لذا عدم مصرف سیگار و یا ترک آن در بهبود تراکم استخوان مفید خواهد بود.

* عدم مصرف الکل

الکل می تواند باعث کاهش شکل گیری استخوان و هم چنین کاهش توانایی بدن در جذب کلسیم گردد.

* محدود نمودن مصرف نوشابه های گازدار

مصرف فراوان نوشابه های گازدار از جذب کلسیم جلوگیری می نماید و بهتر آن است که به وسیله شیر و نیز آب میوه های طبیعی جایگزین گردند.

* محدود نمودن مصرف کافئین

مصرف فراوان قهوه و چای نیز از جذب کلسیم جلوگیری می نماید لذا باید مصرف این مواد غذایی نیز محدود گردد.

* محدود نمودن مصرف نمک

مصرف فراوان نمک از بازجذب کلسیم در بدن جلوگیری کرده و لذا در هنگام طبخ از نمک اضافی استفاده نکنید علاوه بر آن که از مصرف تنقلات حاوی نمک فراوان بپرهیزید.

 

منبع: تبیان

چگونه كلسیم لازم را تأمین كنیم؟

كلسیم در باغ های پرتقال تولید نمی شود، اما در پرتقال به میزان فراوانی یافت می شود. در مارگارین، صبحانه های حاوی غلات، كیك و مواد انرژی زا وجود دارد. تولید كنندگان موادغذایی، 119 محصول دارای كلسیم را معرفی كرده اند كه این میزان سه برابر آن چیزی است كه در سال 1998 عرضه شده است.

بخش قابل توجهی از مردم هنوز کلسیم را بسیار كمتر از آنچه كه برای داشتن استخوان ها و دندان های محكم لازم است، دریافت می كنند. فقط 10 درصد از زنان 80 ساله و جوان تر 1000 میلی گرم كلسیم تجویز شده و كمتر از یك سوم نوجوانان 1300 میلی گرم را كه برای رشد استخوان هایشان لازم دارند، بطور روزانه مصرف می كنند(بدن در دوران نوجوانی نیمی از استخوان ها را می سازد).

مسئله اینجاست افرادی كه قصد دارند كمبود كلسیم نداشته باشند، ممكن است با مصرف غذاهای غنی شده از کلسیم، بیش از حد نیاز این ماده مغذی را دریافت كنند. در این صورت ممكن است بدن قادر به هماهنگ شدن با آن نباشد.

در اینجا به راه هایی اشاره می كنیم تا بتوانید نیاز بدن خود را به كلسیم تأمین كنید و كمبود و مازاد آن را تشخیص دهید.

کلسیم پنجمین عنصر فراوان در زمین است. مواد غذایی بهترین منبع برای تامین کلسیم هستند، زیرا علاوه بر آن، مواد مغذی دیگری هم دارند؛ برای مثال، در یک لیوان شیر، پروتئین، ریبوفلاوین و ویتامین D به همراه 300 گرم كلسیم وجود دارد.

سرمایه گذاران با تبلیغ نوشابه های صنعتی باعث شده اند که استفاده از شیر كم شود. در حال حاضر بطور متوسط نوجوانان دو برابر شیر، نوشابه می نوشند. غذاهای غنی شده و مكمل می توانند این خلا را پُر كنند. این غذاها موجب می شوند مردم بدون اینكه رژیم غذایی خود را كنار بگذارند، به مقدار لازم از كلسیم بهره مند شوند.

فراوان ترین نوع کلسیم، كلسیم كربنات است که از سنگ آهن و صدف خوراكی گرفته می شود. این نوع كه در بیشتر قرص ها وجود دارد، در صورتی كه به مقدار 500 میلی گرم یا كمتر و در تركیب با غذا و ویتامین D استفاده شود، بهترین تأثیر را دارد.

كلسیم سیتریت كه در بسیاری از آب میوه های غنی شده وجود دارد، به غذا یا ویتامین D نیاز ندارد و كمی بهتر جذب می شود.

صرف نظر از نوع آن، كلسیم با مصرف مقادیر زیاد سدیم، پروتئین یا كافئین از بدن دفع می شود. در ازای هر 500 میلی گرم سدیمی كه مصرف می كنید، 100 میلی گرم كلسیم از دست می دهید و هر گرم از پروتئین برای بدن ارزشی به اندازه 1 تا 5/1 میلی گرم كلسیم دارد. افرادی كه بدنسازی می كنند، با كاهش روزانه 130 گرم پروتئین روبرو شده یعنی تقریبا 50 میلی گرم كلسیم از دست می دهند.

مضرات مصرف بیش از حد کلسیم:

دریافت مقادیر زیاد كلسیم از طریق منابع غذایی دشوار است، اما مكمل ها به راحتی می توانند نیازهای بدن افراد یا حتی فراتر از آن را تأمین كنند.

وجود بیش از 2500 میلی گرم كلسیم در غذاها ممكن است باعث مشكلاتی برای بدن به خصوص زنگ آهن شود.

استفاده بیش از حد كلسیم نیز می تواند مشكلاتی مثل سنگ كلیه ایجاد كند.

تحقیقات نشان می دهد مردانی كه كلسیم زیادی مصرف می كنند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطان پروستات هستند.

ممكن است كلسیم یك ماده معدنی جادویی باشد، اما حتی در مورد مواد جادویی هم باید میانه روی و تعادل را رعایت كرد.

منبع: تبیان