در جراحی سرطان های اندام، حفظ یا قطع عضو، کدامیک بهتر است

همانطور که گفته شد در تومورهای بدخیم و سرطانی استخوان سلولهای تومور به بافت های سالم اطراف نفوذ کرده و تا چند سانتیمتر دورتر ار حاشیه تومور، جایی که در ظاهر، استخوان  سالم است نفوذ میکنند. ماندن این سلول ها بعد از جراحی میتواند موجب رشد دوباره آنها و عود مجدد تومور شود. بنابراین در تومورهای سرطانی و بدخیم استخوان جراح سعی میکند مقداری از حاشیه سالم استخوان در اطراف تومور را هم خارج کند. خارج کردن تومور را رزکشن، Resection  میگویند و به برداشتن مقداری بیش از معمول از اطراف تومور را واید رزکشن Wide resection میگویند.

گاهی اوقات برای انجام یک واید رزکشن راهی جز قطع عضو یا آمپوتاسیون  وجود ندارد ولی در اکثر اوقات جراح میتواند تومور را بدون انجام قطع عضو خارج کند. به این نوع از جراحی، حفظ عضو limb-salvage یا limb-sparing میگویند. آمپوتاسیون و حفظ عضو هرکدام مزایا و معایبی دارند. گرچه برای بسیاری از مردم نگه داشتن و حفظ عضو قابل قبول تر از قطع آن است ولی باید در نظر داشت که جراحی حفظ عضو بسیار پیچیده تر از قطع آن بوده و عوارض احتمالی بیشتری دارد. در هر دو این جراحی ها اگر به توسط جراح خوبی انجام شوند طول عمر بیمار یکسان است. مطالعات نشان داده است که کیفیت زندگی بعد از این دو نوع جراحی تفاوت زیادی با هم ندارند. بیشترین نگرانی در درمان جراحی تومورهای نوجوانان، تغییر در ارتباطات اجتماعی وی است.

 

     

بعضی استخوان ها را میتوان بطور کلی خارج کرد بدون اینکه مشکل خاصی پبش بیاید مانند استخوان نازک نی یا فیبولا ، بعضی دیگر از استخوان ها را میتوان جراحی کرده و مقداری از آنها را خارج کرد بدون اینکه مشکل خاصی پیش بیاید مانند  استخوان ایلیوم  در لگن ولی بعضی مکان های استخوان ها را باید بعد از خارج کردن جایگزین کرد. این جایگزینی را معمولا با استخوان پیوندی یا با کارگذازی یک تکه فلز (که به آن پروتز میگویند) انجام میدهند.

                    کارگذاری پروتز شانه بعد از خروج تومور

در گذشته قطع عضو یا آمپوتاسیون تنها راه جراحی تومورهای سرطانی بود. در این نوع جراحی تمام تومور همراه با مقداری از بافت سالم بالاتر از آن و تمامی اندام پایین آن از بدن جدا میشود. امروزه از آمپوتاسیون بیشتر در مواردی استفاده میشود که برداشتن کامل تومور نیازمند برداشتن بافت های اساسی مانند عروق و اعصاب باشد به نحوی که بعد از جراحی اندام باقیمانده عملا اندامی بی مصرف باشد.

امروزه در بیش از 90 درصد موارد تومورهای استخوانی میتوان از جراحی های حفظ اندام استفاده کرد. این یک جراحی مشکل بوده و نیازمند مهارت و دانش فراوان جراح است. مشکل اصلی در این نوع جراحی ها اینست که جراح باید بیشترین مقدار از بافت های به ظاهر سالم اطراف تومور سرطانی را خارج کند تا احتمال عود آن کم شود ولی در عین حال مواظب باشد تا به بافت های حیاتی مورد نیاز برای کارکرد عضو صدمه نزند. البته این کار همیشه عملی نیست.

بسیاری از بیمارانی که عمل جراحی حفظ عضو برای آنها انجام شده ممکن است در آینده نیاز به جراحی های دیگر داشته باشند و در بعضی موارد در نهایت اندام قطع خواهد شد.

در اعمال جراحی حفظ عضو، جای خالی استخوان خارج شده ممکن است با پیوند استخوان و یا با یک پروتز (یک جسم فلزی جایگزین استخوان) و یا با یک مفصل مصنوعی جایگزین شود.

منبع : ایران ارتوپد

انگشت مصنوعی

پروتز انگشت

 

هر بند انگشت از قسمت های متعددی تشکیل شده است. در مرکز آن استخوان قرار دارد. در اطراف استخوان، عروق و اعصاب، تاندون ها و در اطراف آنها بافت چربی زیر پوستی و سپس پوست قرار گرفته است.

از دهه های قبل عمل جراحی پیوند انگشت قطع شده در صورتی که انگشت در چند ساعت اول به دست جراح برسد انجام میشده است. در مواردی که مدتها از قطع انگشت گذشته باشد برای انگشتان بسیار مهم مانند شست دست گاهی عمل جراحی پیوند انگشت انجام میشود. در این جراحی انگشتی از پای فرد قطع شده و به دست وی پیوند زده میشود.

در هیچ کدام از این دو عمل انگشت دست مصنوعی بخصوص در عمل دوم شکل انگشت پیوندی مانند انگشتان دیگر نخواهد بود. این اعمال جراحی بیشتر از آنکه برای زیبایی دست انجام شود به جهت بهبود عملکرد دست صورت میگیرند.

ایجاد یک انگشت جدید با انتقال تک تک عناصر آناتومیکی که در انگشت قرار دارد هم یا غیر ممکن است و یا اگر بتوان استخوان و پوستی را به محل جدید منتقل کرد شکل زیبایی نخواهد داشت.

امروزه بهترین راه برای بهتر کردن شکل یک انگشت قطع شده استفاده از پروتز و انگشت مصنوعی است.

 

 

منبع: ایران ارتوپد

 

قطع اندام یا آمپوتاسیون به چه عللی انجام میشود

آمپوتاسیون Amputation به معنای قطع قسمتی از اندام است. قطع اندام از جمله قدیمی ترین اعمال جراحی است و معمولا با هدف حفظ جان فرد آسیب دیده انجام میشده است. درمان یک شکستگی باز ران تا همین صد سال پیش قطع اندام تحتانی از محل شکستگی بود.

 اگر این قطع در 24 ساعت اول انجام میشد 75 درصد بیماران زنده میماندند و در صورتیکه بعد از 24 ساعت انجام میشد نیمی از بیماران فوت میکردند.

قطع اندام نوعی عمل جراحی است که انجام آن نه برای بیمار خوشایند است و نه پرای پزشک معالج ولی وقتی جان بیمار در خطر باشد و یا وقتی بیمار بدون اندام بتواند راحت تر زندگی کند انجام آن به نفع بیمار خواهد بود. در سال های اخیر پیشرفت های بسیاری در زمینه ساخت اندام های مصنوعی بوجود آمده و بخصوص پاهای مصنوعی اگر خوب ساخته شوند میتوانند بخوبی از عهده جابجا کردن فرد برآمده و یک راه رفتن طبیعی را به او بدهند.

تصمیم به قطع عضو هم برای پزشک سخت است و هم برای بیمار مشکل است.

 اکثر بیماران بعد از قطع اندام دچار افسردگی میشوند. ولی آیا قطع اندام پایان یک زندگی فعال است.

         

اسکار پیستوریوس Oscar Pistorius یک دونده اهل افریقای جنوبی است که هر دو پای خود را از زیر زانو از دست داده است. او سریعترین مرد بدون پای جهان است. پیستوریوس سریعترین مرد جهان در دو 100 متر و 200 متر و 400 متر است. به او Blade runner هم میگویند چون با دو تیغه از جنس فیبر کربن میدود.

تام وایتکر Tom Whittaker اولین فرد با نقص عضو بود که توانست قله اورست را فتح کند.

 قطع اندام به چه عللی انجام میشود

قطع عضو بیشتر در مردان انجام میشود و بیشتر در اندام تحتانی است.
مهمترن علل انجام آمپوتاسیون یا قطع اندام بیمار عبارتند از

• آترواسکلروز : آترواسکلروز یا سخت شدن عروق یا تصلب شرایین از شایعترین علل انجام عمل جراحی قطع عضو است. آترواسکلروز بیشتر در سنین بالا ایجاد شده و موجب کاهش خونرسانی به قسمتی از اندام میشود. جریان خون اندام ممکن است به حدی کم شود که موجب مرگ بافت ها و بدنبال آن سیاه شدن قسمتی از اندام شود. باقی ماند این اندام مرده خطرناک است چون میکروب ها در درون آن رشد کرده و سپس از آن طریق به جریان خون بیمار راه پیدا کرده و میتوانند موجب مرگ بیمار شوند. یکی از شایعترین علل اختلال عروقی اندام دیابت یا مرض قند است

• آسیب شدید اندام : گاهی اوقات قسمتس از اندام در حین حادثه قطع شده است. گاهی اوقات قسمتی از اندام در حادثه له شده و یا بشدت آسیب دیده است. اگر پزشک معالج ببیند ترمیم بافت های آسیب دیده عملا امکانپذیر نیست و یا پیوند مجدد اندام قطع شده یا حفظ باقیمانده اندام آسیب دیده منتج به اندامی بی استفاده میشود چاره ای جز قطع قسمت باقیمانده و اسیب دیده اندام ندارد. بطور مثال ممکن است پزشک معالج بتواند اندام قطع شده را پیوند بزند ولی ترمیم عصب قطع شده اندام نتیجه خوبی بدنبال نداشته باشد و اندام عملا بدون حس و حرکت باشد. این اندام زنده ولی بی فایده است و بیشتر از اینکه مفید به حال فرد باشد یک سربار است. در این موارد پزشک معالج تلاشی در جهت پیوند اندام نمیکند. یا ممکن است برای حفظ اندام بشدت صدمه دیده نیاز به چند باز عمل جراحی باشد که بیمار نتواند به خاطر سن بالا یا وجود بیماری های زمینه ای آن اعمال جراحی را تحمل کند. در این موارد پزشک ترجیح میدهد اندام را قطع کند.

• دیابت : علت حدود 40-30 درصد آمپوتاسیون های انجام شده دیابت است. در دیابت به علت اختلال در خونرسانی اندام و اختلال عصبی و در نتیجه مشکلات حسی و حرکتی اندام زخم های شدید و مقاوم به درمانی در پا ایجاد میشود. بسیاری از این زخم ها قابل بهبود نیستند که در این موارد پزشک معالج چاره ای جز قطع عضو بیمار ندارد.

• تومور های اندام : بعضی از تومورهای اندام چه در استخوان و چه در بافت نرم به حدی پیشرفت کرده اند که اندام قابل بازسازی نیست. در این موارد اندام مبتلا به تومور باید قطع شود.

• ناهنجاری های مادرزادی : در بعضی از ناهنجاری های مادرزادی بخصوص در اندام تحتانی وجود عضو معلول نه تنها کمکی به حرکت بیمار نمیکند بلکه جلوی آن را هم میگیرد. در بعضی از این بیماران نبود عضو تغییر شکل داده و استفاده از عضو مصنوعی بیشتر به حرکات بیمار کمک میکند. در این موارد عضو ناهنجار قطع شده از عضو مصنوعی استفاده میشود.

• عفونت های غیر قابل کنترل : گاهی اوقات یک عفونت مزمن اندام مثل بعضی از انواع استئومیلیت به درمان های معمول جواب نمیدهد. در این موارد با قطع عضور عفونی منشا عفونت کلا برداشته شده تا خطر انتشار عفونت در بدن و دیگر خطرات ناشی از باقی ماندن یک عضو عفونی در بدن از بین برود. در بعضی موارد یک عفونت حاد مانند گانگرن گازی چنان خطرناک بوده و میتواند بسرعت بیمار را از پای درآورد که قطع فوری عضو مبتلا حداقل جان بیمار را نجات میدهد.

• نکروز عضو : نکروز و مردن اندام در اثر سوختگی شدید یا سرما زدگی شدید

• اندازه عضو : در بعضی بیماران اندام بیمار چنان بزرگ و سنگین میشود که جلوی حرکت بیمار را میگیرد. در این موارد تنها چاره قطع اندام است

منبع : ایران ارتوپد

آمپوتاسيون (قطع عضو)

 

 

 

يادگيري طريقه صحيح باندپيچي توسط هر بيمار يكي از مسائل مهم در حفظ و مراقبت از عضو قطع شده اوست.
از طرفي باندپيچي كردن صحيح مي تواند از تغيير آناتوميكي و مكانيكي عضو باقيمانده در بدن فرد جلوگيري كند بنابراين يكي از كمكهاي اساسي هر فرد به خود نظارت و دقت در حفظ و نگهداي عضو قطع شده مي باشد . شكلهاي زير طريقه صحيح بانداژ عضو باقيمانده را نشان مي دهد.

شكل صحيح باندپيچي پاي آمپوته شده در شكلهاي زير نشان داده شده است.

آمپوتاسيون زير زانو :

 

1) از زير زانو در خط وسط شروع كنيد به سمت انتهاي يك طرف حركت كنيد بعد به طرف پشت زانو دور بزنيد.

2) يك دور پشت و بالاي زانو بزنيد و از سمت جلو به طرف پايين و انتهاي استامپ حركت كنيد.

3) دوباره به سمت عقب حركت كنيد و قسمتهاي باز پوست را با باند بپوشانيد.

4) به همين ترتيب ادامه دهيد تا تمام سطح پوست با باند پوشيده شود.

5) اين فرم باندپيچي شبيه شكل X مي ماند. انتهاي باند را با گيره وصل كنيد تا باندپيچي باز نشود بعد از اينكه باندپيچي را بازكرديد و يا هر 4 ساعت مجدداً باند را بپيچيد.

منبع:كلينيك توانبخشي اميد

چيزهايي كه بايد هنگام باندپيچي به خاطر داشته باشيد :

1) از بانداژ راحت و كشي استفاده كنيد تا چين و چروك نخورد يا باز نشود.

2) بصورت مورب با اريب باند را بپيچيد نه به شكل دايره اي.

3) لايه هاي باند را از پايين به بالا و از يك گوشه به گوشه ديگر كشيده شده باشند.

4) باند را در قسمت انتهاي استامپ كمي سفت تر از بالا بپيچيد.

5) هميشه باند را تا بالاي زانو ببريد.

6) باندپيچي هر 4 ساعت يكبارتجديد شود.

 

باندپيچي در آمپوتاسيون بالاي زانو :

بانداژ يا پهناي 15-10 سانتيمتر بكار ببريد.

1) اين بانداژ در حالي انجام مي شود كه مفصل لگن راست باشد . مفصل لگن نبايد خم شود از لبه داخل و جلويي ران شروع به باندپيچي كنيد سپس به سمت پشت و پايين حركت كنيد و دوباره به سمت جلو بياييد.

2) به طور ضربدري از بالاي پا ادامه دهيد و قسمتهاي داخلي كشاله ران را هم بپوشانيد . مهم است كه همه قسمتهاي پوست در كشاله ران پوشيده شود تا از ايجاد قسمتهاي دردناك در پوست جلوگيري شود.

3) همينطور به سمت پايين ادامه دهيد و از قسمت بالا و مخالف بيرون بياييد بعد به سمت پشت لگن برويد.

4) از پشت لگن به طور ضربدري به جلو و پايين و داخل پا حركت كنيد.

5) همه نقاط پوست بايد پوشيده شود. لذا ممكن است به بيش از يك بانداژ نياز داشته باشيد. انتهاي باند را به باندپيچي وصل كنيد. بعد از هر بار بازكردن باندپيچي دوباره آن را ببنديد يا هر 4 ساعت آن را تكرار كنيد.

 

 

كمردرد :

پس از قطع اندام تحتاني اهرم بندي بدن فرد براي انجام كارهاي مختلف بهم ريخته، قدرت عضلات و حركات مفاصل ديگر مثل سابق نيست. وزن وارده بدن مثل گذشته به عضو باقيمانده منتقل نمي شود و به همين دليل سبب مي شود عضو باقيمانده انحراف ميكانيكي پيدا كند و هميشه به دليل تغيير برآيند نيروهاي وارده بر مفصل عضو باقيمانده، از وضعيت طبيعي خود منحرف مي شود. همه اين عوامل باعث تغيير شكل عضو قطع شده مي شود.

تغييرات ايجادشده در محور آناتوميكي و مكانيكي عضو باقيمانده سبب انحراف ستون فقرات در دراز مدت شده و كمردرد را به دنبال خواهد داشت.

پيشگيري از كمردرد :

براي خوابيدن، بالش كوتاه زير سر بگذاريد از تشك سفت استفاده كنيد، به طوري كه تشك در ناحيه كمر فرو نرود. مي توانيد از دو يا چند لايه پتو به جاي تشك استفاده كنيد. خوابيدن در حالت طاقباز يا به پهلو براي كمر بهتر است، در حالت خوابيدن به پهلو، پايي كه در بالا قرار گرفته است را به داخل شكم جمع كنيد. بهتر است روي شكم نخوابيد. براي بلندشدن از رختخواب، ابتدا به يك پهلو بچرخيد. سپس با سفت كردن عضلات شكم و با كمك دست ها بنشينيد. براي دراز كشيدن اين مراحل را برعكس انجام دهيد.