سوالات رایج اولتراسوندتراپی در فیزیوتراپی

موارد منع مصرف اولتراسوند درمانی چیست؟

ازآنجاکه تصور می‌شود امواج اولتراسوند در روند بازسازی بافت‌ها مؤثر است، بنابراین احتمال ایجاد بدشکلی‌های غیرطبیعی در بافت‌هایی که دچار اختلال شده‌اند وجود دارد. همچنین ازآنجاکه این روش درمانی باعث افزایش خون‌رسانی در بدن می‌شود، در صورت وجود بافت‌های سرطانی، احتمال گسترش آن‌ها به نقاط دیگر وجود دارد. بنابراین در هنگام استفاده از اولتراسوند درمانی، برخی از موارد خاص را باید مدنظر داشت. اگر بیمار از موارد زیر رنج می‌برد نباید تحت این روش درمانی قرار بگیرد:

•     وجود بدخیمی‌ها و یا بافت‌های سرطانی
•     عفونت‌های حاد
•     خطر خونریزی
•     ایسکمی‌های (خون‌رسانی ضعیف به بافت‌ها) شدید
•     سابقه ترومبوز وریدی
•     آسیب‌دیدگی بافت‌های عصبی
•     مشکوک بودن به شکستگی استخوان
•     درصورتی‌که بیمار باردار است.

خطرات و عوارض درمان با اولتراسوند چیست؟

سازمان غذا و داروی آمریکا، با این شرط که اولتراسوند در فیزیوتراپی توسط یک فرد دارای مجوز این کار انجام شود و همچنین با این شرط که فرد مذکور سر مبدل (پروب) را در تمام مدت درمان در حرکت نگهدارد، این نوع درمان را بی‌خطر می‌شناسد. اگر سر مبدل بیش از اندازه در یک جا باقی بماند، امکان سوختن بافت‌های زیرین وجود دارد، که امکان دارد بیمار آن را احساس کند یا نکند. نباید از اولتراسوند درمانی در بخش‌هایی از بدن که در زیر توضیح داده شده استفاده کرد:

•     روی شکم، نواحی مختلف لگن یا قسمت پایینی پشت زنانی که دوره قاعدگی خود را می‌گذرانند یا باردار هستند
•     روی ضایعات، آسیب دیدگی‌های پوستی یا شکستگی‌های در حال ترمیم
•     دور چشم‌ها، پستان‌ها یا آلت تناسلی
•     روی هر ناحیه‌ای از بدن که در آن ایمپلنت پلاستیکی وجود دارد
•     نزدیک یا روی نواحی دارای تومور بدخیم

آیا اولتراسوند تراپی با درد همراه است؟

برخی از بیماران ممکن است احساس ضربان در هنگام انجام فرایند اولتراسوند تراپی داشته باشند در حال که ممکن است پوست برخی از بیماران دیگر کمی گرم شود. نگران نباشید، به هر حال، اگر شما هیچ احساسی در حین انجام فرایند نداشتید به دلیل اثر خنک‌کنندگی ژل مورد استفاده روی پوست است. اگر ناحیه تحت درمان نسبت به لمس حساس باش هنگامی که دستگاه روی آن گردش داده می‌شود شما احساس ناراحتی خواهید کرد. ولی در حالت کلی اولتراسوند تراپی دردناک نیست.

دوره بهبودی به چه صورت است؟

بهبودی پس از اولتراسوند تراپی به حرفه‌ای انجام شدن درمان بستگی دارد زیرا استفاده از شدت و فرکانس صحیح بسیار مهم است. اولتراسوند تراپی معمولاً قسمتی از برنامه درمانی جامع فیزیوتراپی است که شامل ماساژ و انجام تمرینات ورزشی مناسب می‌شود. این اقدامات درمانی می‌تواند فرایند بهبودی را تسریع کنند.

انجام فرانید اولتراسوند تراپی چقدر طول می‌کشد؟

انجام اولتراسوند تراپی معمولاً نیم ساعت تا یک ساعت طول می‌کشد اما برای انجام معاینات و اماده‌سازی بیمار باید یک ساعت زمان در نظر گرفته شود.

اولتراسوند تراپی: مزایا و انواع

مزایای اولتراسوند تراپی

اولتراسوند تراپی یک روش غیرتهاجمی، آسان و ارزان است. در این فرایند نیازی به انجام عمل جراحی نیست و اسکاری از آن به جای نمی‌ماند همچنین بیمار در معرض اشعه قرار نمی‌گیرد. این روش را می‌توان به راحتی در مطب یا در منزل انجام داد. اولتراسوند تراپی برای موارد زیر مؤثر است:

•     کاهش و از بین بردن تورم و التهاب
•     کاهش درد در عضلات و مفاصل
•     گرفتگی و سفت شدن عضلات و مفاصل
•     رفع اسپاسم های عضلانی
•     کاهش گرفتگی در بافت‌های بدن
•     تسریع روند بهبودی زخم‌ها
•     آماده‌سازی عضلات و مفاصل برای انجام تمرینات کششی و ورزش

انواع اولتراسوند

اولتراسوند دو نوع است. تفاوت بین این دو نوع اولتراسوند تراپی در نرخ نفوذ امواج صوتی در پوست است. انواع اولتراسوند تراپی عبارتند از:

• اولتراسوند تراپی حرارتی. اولتراسوند تراپی حرارتی از انتقال امواج پیوسته صوتی استفاده می‌کند. امواج صوتی باعث ایجاد لرزش‌های میکروسکوپی در مولکول‌های عمق بافت شده و گرما و اصطکاک را افزایش می‌دهند. اثر گرمایی فرایند بهبودی را با افزایش متابولیسم در سطح سلول‌های بافت در بافت نرم افزایش می‌دهد.
• اولتراسوند تراپی مکانیکی. اولتراسوند تراپی مکانیکی از امواج صوتی پالسی برای نفوذ در پوست استفاده می‌کند. در حالی که در این روش اثر گرمایی کمتری ایجاد می‌شود اما باعث ایجاد انقباض و انبساط در حباب‌های گازی ریز بافت نرم می‌شود. این حالت باعث کاهش واکنش التهابی، کاهش تورم بافت و در نتیجه کاهش درد می‌شود.

درمان با اولتراسوند چه حسی دارد؟

معمولاً بیمار در حین اولتراسوند تراپی چیزی حس نمی‌کند، البته در برخی موارد ممکن است در ناحیه تحت درمان کمی احساس گرمی یا خارش وجود داشته باشد. به هر حال، اگر بیمار جدا از حس سردی ژل، بر روی پوست خود چیز دیگری حس نکرد جای تعجب نیست اما اگر ناحیه تحت درمان نسبت به تماس بسیار حساس باشد، ممکن است با عبور پروب از روی آن، بیمار کمی احساس ناراحتی کند. در هر صورت، قاعدتاً درمان با اولتراسوند تراپی نباید دردناک باشد.

کاربرد اولتراسوندتراپی در فیزیوتراپی

اولتراسوند درمانی یک روش درمانی است که از سال ۱۹۴۰ توسط فیزیوتراپیست ها استفاده می‌شده است. امواج اولتراسوند از طریق تماس مستقیم یک پروب (سر دستگاه اولتراسوند) بر پوست به ناحیه موردنظر انتقال می‌یابند. یک ژل واسط مابین پروب دستگاه و پوست استفاده می‌شود. محققان دریافته‌اند که کاربرد اولتراسوند در فیزیوتراپی، به‌منظور جلوگیری از بروز دوباره‌ی کمردرد و گردن درد ایجادشده به دلیل آرتروز گردن و کمر، دیسک کمر و فتق دیسک گردن در عرض ۱۲ ماه، نرخ موفقیتی بالغ‌بر ۷۰ درصد را دارا می‌باشد.

امواج اولتراسوند از نوع مکانیکی و امواج صوتی هستند که توسط یک کریستال پیزوالکتریک که درون پروب اولتراسوند قرار دارد تولید می شود . این ارتعاشاتی که توسط پروب به بدن بیمار منتقل می شوند منجربه لرزش سلول ها در بافت های زیر پوست می گردند . این لرزش سلولی  وحفره سازی هایی که در اثر امواج اولتراسوند در بافت ایجاد می گردد منجربه اثرات گرمای عمقی و افزایش گردش خون و تسریع پروسه ترمیم بافتی و کاهش چسبندگی بافت ها می شوند . در شرایطی که آسیب تازه و حاد است و هدف کاهش التهاب اولیه است و اثر گرمایی اولتراسوند مد نظر فیزیوتراپیست نیست ، به جای استفاده از جریان مداوم امواج ، از نوع مقطع( پالسی ) استفاده می شود .

از اولتراسوند به غیر از استفاده برای گرمای عمقی برای افزایش ریلاکشین بافتی ، افزایش موضعی گردش خون ، و شکستن بافت اسکار نیز استفاده می شود . از اثر افزایش موضعی گردش خون امواج اولتراسوند برای کاهش ورم و التهاب های فرض و براساس برخی مطالعات برای تحریک ترمیم شکستگی های جوش نخورده استفاده می شود . شدت امواج براساس اهداف درمانی مورد نظر توسط فیزیوتراپیست تنظیم می گردد . معمولا از دوزهای بالاتر اولتراسوند برای از بین بردن بافت اسکار استفاده میشود واحد اندازگیری شدت اولتراسوند همچنین برای فونوفروزیس ( PhonoPoresis ) نیز استفاده می شود .  این یک روش برای راندن مولکول خای دارویی به بافت های زیر پوست است که بخصوص برای بیمارانی که با استفاده از داروهای خوراکی دچار مشکلات گوارشی می شوند یا با تزریقات راحت نیستند .

یک جلسه اولتراسوند درمانی معمولا بین 3 الی 5 دقیقه به طول می انجامد که بستگی به مساحت سطح مورد درمان دارد . در مواردی که کاهش و از بین بردن بافت های اسکار مد نظر باشد مدت زمان جلسه درمانی خیلی بیشتر خواهد شد . در حین درمان سر پروپ می بایست حتما در حرکت باشد . مشکلاتی از قبیل تاندونیست ها ، بوریست ها ، التهاب کپسول مفصل و چسبندگی های بافتی اسپاسم های عضلانی ، ورم مفاصل و ... به خوبی با اولتراسوند درمان می شوند .

موارد کاربرد اولتراسوند تراپی

میزان شدت و فرکانس در اولتراسوند تراپی متغیر بوده و به موردی که تحت درمان قرار گرفته بستگی دارد اما اساساً یکی از بخش‌های برنامه فیزیوتراپی به خصوص در موارد زیر است:

•     انقباض و گرفتگی عضلات، تاندون و فاشیا؛ که به طور غیرعادی کوتاه شده و خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده‌اند مانند فاسیت پلانتر
•     درد مزمن پایین کمر؛ کاربرد اولتراسوند در درمان درد پایین کمر زمانی که دلیل فیزیکی مشخصی برای آن وجود نداشته باشد.
•     درد دنبالچه، که دردی است که در قسمت دنبالچه ایجاد شده و منشأ آن نامشخص است.
•     آسیب‌دیدگی‌های ورزشی و گرفتگی، رگ به رگ شدن و اسپاسم عضلات
•     بیماری‌های التهابی مفاصل، تاندون‌ها و استخوان مانند استئوآرتریت، روماتیسم مفصلی، التهاب تاندون و بورسیت؛ زیرا جریان خون و تولید کلاژن (پروتئین اصلی در بافت نرم) را افزایش می‌دهد.
•     افزایش تولید کلاژن در بافت فیبروزی شکل گرفته در اسکارها و بافت‌هایی که از قبل آسیب دیده‌اند.