پوکی استخوان چيست؟

* حالتی است که در آن استخوان شکننده می شود و با کوچکترين ضربه اي مي شکند.
شکستگي ها عمدتآ در نواحي استخوان ران ، مچ دست و مهره ها مي باشد. البته گاهي اوقات وزن خود افراد نيز مي تواند سبب شکنندگي خودبخودي شود.


افراد مستعد ابتلا به پوکي استخوان

* افراد مسن
* خانم ها در طول 10 سال اول پس از يائسگي
* کسانيکه از داروهاي زير به مدت طولاني استفاده مي کنند:

1. کورتيزون
2. داروهاي ضد انعقاد خون ( مانند هپارين)
3. داروهاي ضد تشنج ( مانند فني توئين، باربيتورات ها)
4. بعضي از داروهاي ادرار آور ( مانند: فورزمايد)

 

* افرادي که از برخي اختلالات هورموني مشخص ، مثل پرکاري و کم کاري تيروئيد ، بيماري کوشينگ و ديابت رنج مي برند.
* افرادي که مجبورند براي مدت طولاني از جاي خود حرکت نکنند.


آيا مبتلا به پوکي استخوان هستيم؟

* غالبآ پوکی استخوان به طور تصادفي و در پي عکسبرداري با اشعه X مشخص مي شود.
* در بسياري از موارد ، تنها علامت پوکي استخوان مي تواند درد پشت ، پس از ايستادن طولاني مدت باشد که با استراحت در بستر به سرعت برطرف مي شود.
* گاهي از اوقات ، هيچ نشانه اي از پوکي استخوان وجود ندارد تا اينکه شکستگي رخ مي دهد.


پوکي استخوان را چگونه مي سنجند؟

تنها آزمايشي که مي تواند براي سنجش استحکام استخوان به کارود ، تراکم سنجي ( دانسيتومتري) است. اين آزمايش مي تواند بر روي مچ دست يا ستون مهره ها انجام گيرد که ارزش تشخيصي هر دو ، يکسان است.
آزمايش سنجش تراکم استخوان بدون درد است و فقط چند دقيقه وقت مي گيرد. در طي آن مقادير کمي از اشعه را از استخوان متراکمتر ، پرتوکمتري را از خود عبور مي دهند. استخوان متراکمتر، پرتوکمتري را از خود عبور مي دهد. اين سنجش پزشک را قادر مي سازد تا ميزان استخواني را که گرفتار پوکي است ارزيابي کند و در نتيجه استحکام استخوان را بسنجد.


براي پيشگيري از پوکي استخوان چه بايد کرد؟

* پزشکان به خانم ها توصيه مي کنند در سنين قبل از يائسگي بطور مرتب سالانه حداقل 1 تا 2 بار آزمايش تراکم استخوان را انجام دهند.
* ويتامين
D براي سلامت استخوان ها لازم است. اوقاتي را بيرون از خانه بگذرانيد تا آفتاب بتواند پوست شما را براي ساختن ويتامين D  تحريک کند.

* يک رژيم غذايي سر شار از کلسيم بسيار مفيد است. کلسم يکي از اجزاي سازنده استخوان است و غذاي روزانه شما بايد حداقل حاوي 1200 تا 1500 ميلي گرم کلسيم باشد.
* از عواملي چون کشيدن سيگار و نوشيدن زياد قهوه و زندگي بي تحرک که احتمال بروز پوکي استخوان را زياد مي کند پرهيز کنيد.
* ورزش به استحکام استخوان کمک ميکند . در حد اعتدال ورزش هايي چون پياده روي ، دوچرخه سواري] شنا و نرمش را براي خود ترتيب دهيد.

چگونه از شکستگي هاي ناشي از پوکي استخوان جلوگيري کنيم؟

* با پزشک خود براي ارزيابي دقيق خطر ايجاد شکستگي ناشي از پوکي استخوان مشورت کنيد. پزشکتان درمان مناسب را به شما خواهد گفت.
* از زندگي بي تحرک دوري کنيد .
* در روز يک تا دو ساعت راه برويد . اين زمان را مي توان به چند بخش 10 تا 15 دقيقه اي تقسيم کرد.
* از کفش هاي نرم ، مسطح و با تخت لاستيکي استفاده کنيد. ( مانند کفش هاي ورزشي)
* براي پيشگيري از زمين خوردن ، تا حد امکان در مسيرهاي ناهموار و غير مسطح راه نرويد.

* درحمام از پادري هاي لاستيکي که مانع سرخوردن مي شود استفاده کنيد. دستگيره هايي در اطراف وان نصب کنيد تا بتوانيد محکم آنها را گرفته ، تعادل خود را حفظ کنيد.
* از پادري هاي نامطمئن استفاده نکنيد.
* در خانه از صندل هاي دوبندي استفاده نکنيد و کفش راحتي پشت بسته بپوشيد.
* به هنگام حرکت بروي سطوح ليز و لغزنده کاملآ احتياط کنيد.

* از خم کردن بدنتان به سوي جلو خودداري کنيد ( اين حرکت ، فوق العاده خطرناک است زيرا مي تواند باعث شکستگي در مهره هاي پائينتر از ناحيه پشت شود).
* هر روز ورزش هايي را به منظور تقويت عضلات شکم و پشت انجام دهيد . ( نمونه اين ورزش ها را در انتهاي کتابچه ببينيد.)

* از کرست هاي محکم استفاده کنيد و تنها در صورت نياز مبرم آنها را در آوريد.
( به جاي آن مي توان از کمربندهاي کشي نيز استفاده کرد.)

توصيه هايي درباره رژيم غذايي جهت کاهش پوکي استخوان

* مقدار روزانه کلسيمي که مصرف آن توصيه مي شود:

- زنان بالاي 40 سال: 1500 ميلي گرم در روز
- زنان و مردان بالاي 60 سال : 1200 ميلي گرم در روز

* تذکر: افراد چاق بهتر است از غذاهاي کم کالري وپرکلسيم استفاده کنند.

 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

لبنيات

 

   

1145

403

پنير قرمز

     

430

310

پنير ليقوان

     

119

62

شير (پرچربي)

     

120

50

شير ( نيمه خامه گرفته)

     

120

37

شير(خامه گرفته)

     
 

758

کره

     

120

45

ماست

 

 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

ميوه

 

   

49

34

پرتقال

     

16

28

زردآلو

     

5

40

سيب

     

17

25

گريب فروت

     

6

40

گلابي

     

7

65

موز

     

32

72

نارنگي

     

4

24

هلو

 


 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

سبزيجات

 

   

86

23

آرتيشو

     

78

31

اسفناج

     

64

600

بادام زميني

     

14

16

بادنجان

     

10

72

سيب زميني

     

45

18

کاهو

     

10

19

گوجه فرنگي

     

44

100

لوبيا

     

47

77

نخود فرنگي

     

44

35

هويج

 

 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

ماهي ها

     

20

80

اردک ماهي

     

38

158

تن

     

12

86

حلوا

     

20

82

خاردار

     

38

168

خال مخالي

     

33

129

ساردين

     

38

81

سپرماهي

     

14

86

قزل آلا

     

34

139

کپور

 

 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

گوشت

 

   

9

100

بره

     

23

150

بوقلمون

     

15

194

جوجه

     

20

335

سوسيس

     

90

118

قلوه

     

10

300

گاو

     

14

90

گوساله

     

9

226

گوسفند

 

 

کلسيم ( ميلي گرم در 100 گرم)

کيلو کالري ( در هر 100 گرم)

ساير اغذيه

 

   

6

353

آرد ذرت

     

6

354

برنج

     

22

413

بيسکويت

     

147

355

تخم مرغ ( زرده)

     

50

156

تخم مرغ ( کامل)

     

50

452

کاکائو

     

20

760

مارگارين

     

17

350

ماکاروني

     

18

237

مربا

     

15

250

نان

 

ورزش هايي که براي کاهش خطر بروز پوکي استخوان

1) روي دو پنجه پا بايستيد .
2) بدنتان را صاف نگه داريد.
3) يک دست را تا حد امکان بالا برده ، سپس دست دوم را بالا ببريد.
 اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.

1) به پشت دراز بکشيد.
2) نفس عميق بکشيد و دستتان را به تناوب در کنار سرتان بالا برده بکشيد.
3) سعي کنيد همه بدنتان را تا حد امکان بکشيد و براي مدت 5 تا 10 ثانيه در اين حالت باقي بمانيد.

اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.


1) به جلو دراز بکشيد .
2) دو عدد بالش کوچک زير شکمتان قرار دهيد.
3) دست چپ و پاي راست را همزمان بالا ببريد ، سپس دست راست و پاي چپ تان را بالا ببريد.

اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.


1) به پشت دراز بکشيد.
2) دستتان را روي شکمتان قرار دهيد.
3) نفس عميق بکشيد.
4) هر دو پا را همزمان بالا برده ، زانوهايتان را بصورت کشيده نگه داريد.
5) پاهايتان را براي 3 تا 5 ثانيه در اين حالت نگه داريد.

 اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.