آرتروز و پلاسماي غني از پلاكت (PRP) نویسنده دکتر مجید حیدریان فوق تخصص درد

    درمان آرتروز با تزریق پلاسمای غنی از پلاکت

 

پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت در درمان درد هاي اسكلتي وعضلاني

درمان جدید آرتروز زانو بروش سلول درمانی(PRP)

پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت

مفصل زانو بزرگترین مفصل بدن میباشد که محل اتصال سه استخوان ران ساق و کشکک میباشد.انتهای این استخوانها در محل ایجاد مفصل از غضروف پوشیده شده که سبب مهار ضربات وارد شده به مفصل میشود. مفصل زانو در ایستادن راه رفتن نشستن پریدن نقش دارد .

واژه آرتریت زمانی به کار میرود که مفصل دچار التهاب شده باشد و مفصل زانو بیشتر از تمام مفاصل بدن دچار آرتریت میگردد. آرتریت مفصل زانو در خانمها بیشتر اتفاق می افتد ودر افراد بالای پنجاه سال و چاق بیشتر است. در بیمارانی که مفصل زانو دچار آسیب شده است احتمال وقوع آرتریت بیشتر می باشد. وقوع آرتریت در مفصل زانو در افرادی که سابقه فامیلی این بیماری را دارند بیشتر است.

آرتروز زانو چیست؟

استئوآرتریت یا آرتروز زانو شایعترین نوع التهاب مفصل زانو(آرتریت) است. این بیماری در اثر فرسودگی و خراشیدگی غضروف مفصلی بوجود می آید و گاها کنده شدن قسمتی از غضروف به داخل مفصل وضعیت این بیماری را شدید تر مینماید. آرتروز با افزایش سن اتفاق می افتد وازمهمترین علل ناتوان کننده افراد مسن میباشد.

 

آرتروز زانو چه علائمی دارد؟

شایعترین علامت درد است .درد عمدتا با فعالیت تشدید میشود و معمولا به آرامی زیاد میشود اگر چه می تواند بصورت ناگهانی هم اتفاق بیفتد. در اثر آسیب به غضروف مفصلی ممکن است تورم گرمی مفضل یا احساس سفتی و خشکی در آن ایجاد شود. در شروع ایجاد این بیماری درد در بعضی مواقع ایجاد می شود و درسایر موارد بیمار بدون درد است. چندین سال پس از شروع این بیماری ممکن است تغییر شکل در مفصل زانو ایجاد شود.

درمان آرتروز زانو چه مراحلی دارد؟

الف. تغییر وضعیت زندگی : کاهش وزن – اجتناب از راه رفتن طولانی پریدن یا بالا رفتن از پله

ب. ورزش: انجام تمرینات ورزشی مناسب و ورزشهای آبی میتواند سبب بهبود وضعیت مفصل زانو و جلوگیری از پیشرفت بیماری شود.

ج :استفاده از وسایل کمکی: استفاده از زانوبند یا عصا سبب کاهش فشار به زانوی مبتلا میشود

د: درمان داروی: استفاده از داروهای ضد التهاب و غضروف ساز خوراکی خصوصا در مراحل ابتدایی بیماری سبب کاهش التهاب و درد میگردد و فعالیت مفصل را بیشتر مینماید.

ه: تزریق داخل مفصلی:

تزریق کورتیکو استروئید به داخل زانو: سبب کاهش التهاب و درد مفصل میشود اگرچه ممکن است این اثر برای چند هفته تا چند ماه دوام داشته باشد و نیاز به تکرار پیدا کند.

تزریق داخل مفصلی اسید هیالورنیک که با نامهای تجاری مختلفی موجود میباشند میتواند کیفیت مایع مفصلی را بهبود بخشیده و سبب اصلاح فعالیت مفصل شوند.

 

آنچه باید راجع به تزریق پلاسمای غنی از پلاکت(PRP) پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت  در درمان آرتروز دانست. آرتروز (استئوآرتریت) زانو یک بیماری دژنراتیو مزمن بسیار شایع است که می تواند عوارض ثانویه جدی بر سلامت افراد وارد کند و باعث اختلال عملکرد و محدودیت فعالیت در سالمندان شده و هزینه های قابل توجهی بر سیستم بهداشت و درمان جامعه تحمیل کند.

با توجه به اینکه تاکنون درمان قطعی دائمی برای آرتروز زانو شناخته نشده است، روز به روز بر تنوع درمانهای موقتی و نگهدارنده که بتواند درد بیمار را کاهش دهد و عملکرد مفاصل و کیفیت زندگی را بهبود بخشد افزوده می شود. مطالعات گسترده بر روی درمان های متعدد فیزیکی و دارویی تنها اثرات قطعی کاهش وزن و ورزش درمانی را تائید کرده است و تاکنون اثرات هیچکدام از درمانهای دارویی تسکینی، تزریقات داخل مفصلی کورتون و هیالورونیک اسید (موسوم به آمپولهای تاج خروس یا ژله ای) به عنوان عوامل پیشگیری کننده یا درمان کننده دراز مدت قطعی آرتروز تایید نشده است. در چند سال اخیر استفاده از درمانهای موسوم به تزریقات سرم غنی از پلاکت (PRP)( Platelet Rich Plasma ) پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكترو به گسترش نهاده است. اگرچه تبلیغات وسیع و بعضاً غیر واقعی در خصوص اثرات اغراق آمیز این روش نوین باعث شده است که معرفی این رویکرد درمانی در مجامع علمی و رسانه ها با چالش هایی همراه باشد. نکته مهم این است که با توجه به شواهد علمی موجود، استفاده از این روش در جایگاه مناسب و شرایط استاندارد علمی و به شرطی که توسط متخصصین امر و به دور از منفعت طلبی صورت گیرد می تواند اثرات مفید درمانی امیدوار کننده ای را در برخی از بیماریها از جمله بیماریهای سیستم اسکلتی عضلانی در بر داشته باشد. اساس استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت بر این پایه استوار است که پلاکت ها که از سلولهای موجود در خون انسان هستند دارای دانه هایی (گرانولهایی) هستند که مواد موجود در آنها از جمله فاکتورهای رشد مختلف می تواند در روند ترمیم بافتها و تسریع التیام نسوج موثر باشد. در درمان درد زانو با پی آر پی، غلظت پلاکت های پلاسمایی که از خون خود فرد ( اتولوگ) تهیه شده است حدوداً یک میلیون در میکرولیتر یعنی به طور متوسط 5 برابر غلظت پلاکت در خون طبیعی است. پزشکان امیدوارند که این افزایش غلظت بتواند با افزایش غلظت فاکتورهای رشد و احتمالاً کاهش عواملی که جلوی تکثیر و بازسازی سلولهای عضروفی را می گیرند، سبب بهبود ترمیم بافتها و از جمله بهبود آرتروز بیماران شود. برخی از مطالعات اولیه آزمایشگاهی و مطالعات بر روی حیوانات ، قابلیت های فاکتورهای رشد موجود در پلاکت ها را در تکثیر سلولها، غضروف سازی و ترمیم بافتهای آرتروزی نشان داده اند اما هنوز شواهد کافی و دقیق در مورد اثرات پیشگیری کننده یا درمانی دراز مدت پلاسمای غنی از پلاکت در آرتروز انسان وجود ندارد. آنچه مهم است مطالعات بالینی انجام شده طی 3-4 سال اخیر ، اثرات مثبت تزریق پلاسمای غنی از پلاکت  را در کاهش درد و خشکی مفصلی، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت زندگی در مبتلایان به آرتروز را اثبات کرده اند .ضمن اینکه مطالعات مذکور تا کنون عوارض جانبی قابل توجهی را نشان نداده اند. در ایران نیز از حدود 2 سال پیش درمان با  PRPرو به فزونی گذاشته است.در این مدت اگرچه مواردی از سوء استفاده و عوارض ناشی از کاربرد این روش توسط افراد غیر متخصص و در مراکز غیر مجاز و شرایط غیر استاندارد و از جمله استفاده از کیت های تقلبی و نامعتبر و به خصوص در موارد تبلیغاتی که جنبه زیبایی داشته اند گزارش شده است اما نتایج تحقیقات اولیه انجام شده  اثرات مثبت  PRPپي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت در مبتلایان به آرتروز خفیف تا متوسط را تایید کرده است. اینکه آیا PRP واقعا غضروف مفصلی را بازسازی می کند و یا پیشرفت آرتروز را به تاخیر می اندازد ؟ طول مدت اثرات دراز مدت درمان درد زانو با پی آر پی، بهترین و مناسب ترین غلظت پلاکتی موثر، فاصله زمانی بین تزریقات و تعداد تکرار مناسب این درمان در طول سال نیاز  به تحقیقات  بیشتر و گذر زمان دارد. در این میان ذکر چند نکته ضروری به نظر می رسد :1- PRP  پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت درمانی معمولا خط اول درمان بیماریهای تاندونی و آرتروزی نیست ضمن اینکه سایر درمانهای فیزیکی و توانبخشی از جمله ورزش درمانی صحیح و اصلاح الگوی مناسب زندگی باید در ادامه درمان با prp زانو و تزريق پلاسماي غني از پلاكت ادامه یابد. 2- در حال حاضر این روش به عنوان یک درمان غیر قطعی که اثرات آن لا اقل تا بیش از 6 ماه موثر است شناخته می شود و اگر چه مطالعات اولیه نشانگر برتری نسبی این روش بر درمانهای موسوم به آمپولهای ژله ای است و عوارض استروئیدهای تزریقی را ندارد، باید در موارد استفاده از آن به عوامل دیگری ازجمله هزینه اثر بخشی آن توجه شود .3-نکته مهم دیگر اینکه پلاسمای غنی از پلاکت جایگزین درمانهای جراحی ارتوپدی از جمله تعویض مفصل در مبتلایان به آرتروز شدید نیست.4- سالمندان با سن بیش از 75 سال، مبتلایان به دیابت، بیماران دارای بیماریهای نقص سیستم ایمنی و سرطان، بیماران دچار کم خونی شدید یا اختلالات انعقادی و پلاکتی و بیمارانی که به دلیل سایر امراض مجبور به استفاده از داروهای ضد انعقاد هستند کاندید های مناسبی برای درمان با PRPپي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكتنیستند. به طور متوسط هزینه سه تزریق آمپولهای ژله ای مجموعا" حدودا 300 هزار تومان است. هزینه 2 جلسه  PRPپي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت در مراکز دولتی و دانشگاهی از 400 تا 700 هزار تومان و در مراکز خصوصی از 800  هزار تا 2 میلیون تومان متفاوت است. در این خصوص آنچه بیش از همه بر این تنوع و کثرت قیمت ها  دامن می زند یکی عدم امکان نظارت دقیق  مراجع مسئول در است که عملا" با توجه به پراکندگی و وسعت ارائه این خدمات آنهم در  مراکز بدون پروانه کار وضمننا تنوع کیت های مختلف با کیفیت های پایین  و دوم  ناآگاهی مردم نسبت به این مقوله است که چه کسانی  و آنهم در چه مراکزی مجاز به کارگیری این روش ها هستند. در حوزه بیماریهای اسکلتی عضلانی بیشترین افرادی که قابلیت  انتخاب صحیح و انجام درمان با این روش را دارند پزشکان متخصص دوره دیده در رشته های طب فیزیکی و توانبخشی، روماتولوژی، طب ورزشی و ارتوپدی هستند. با توجه به اینکه درمان باPRP  پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت هنوز به عنوان درمان استاندارد معمول شناخته شده نیست    .     پیش از استفاده از روش PRP  پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت بیمار باید به طور کامل توسط پزشک ویزیت شود و شرح حال، سوابق بیماری، وضعیت داروهای مورد مصرف و درمانهای اخیر مورد بررسی قرار گیرد، ضمناً طی این بررسی ها علاوه بر اخذ شرح حال و معاینه سیستم اسکلتی عضلانی ممکن است انجام یکسری آزمایشات کلی و تصویر برداری ضروری باشد. از یک هفته قبل از درمان و در طی چند هفته پس از درمان  با PRP پي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت  باید از مصرف داروهایی که فعالیتهای پلاکت ها را مختل می کنند از جمله کورتون و داروهای ضد التهابی غیر کورتونی شامل ( آسپرین، بروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، پیروکسیکام،ژلوفن و...)  اجتناب شود. اما استفاده از داروهای ضد درد موضعی و استامینوفن خوراکی ممنوعیتی ندارد.   تزریق PRPپي آرپي و تزريق پلاسماي غني از پلاكت در آرتروز زانو معمولاً 3-2 تزریق به فاصله 2 هفته تا یک ماه است اما بر خلاف تزریقات کورتون داخل مفصلی تعداد دفعات استفاده از PRP محدودیتی ندارد. بر حسب نوع تکنیک و کیت آزمایشگاهی که جهت تهیه پلاسمای غنی از پلاکت استفاده می شود 20 تا50 سی سی از خون بیمار گرفته می شود. سپس طی مراحل سانتریفوژ 3 تا6 سی سی پلاسمای غنی از پلاکت که غلظت پلاکت درآن 4تا 6 برابر خون فرد است به دست می آید. به طور معمول برای درمان آرتروز زانو 5 سی سی و برای درمان آرنج تنیس بازان 3 سی سی از محصول بدست آمده به بیمار تزریق می شود . انجام این تزریقات معمولا مقداری دردناک هستند اما برای اینکه تزریق ماده بی حسی ممکن است از اثرات درمانی این روش درمانی بکاهد سعی می شود تزریقات بدون  افزودن ماده بی حسی و ضد دردی انجام شود. . بیمار باید تا یک روز بعد از تزریق از فعالیت فیزیکی و فشار بر روی ناحیه تزریق بکاهد و استراحت نماید.     افزایش درد ( به خصوص طی 3-2 روز اول پس از تزریق) ، احساس سنگینی و مختصر تورم و گرمی در ناحیه تزریق ، از واکنشهای طبیعی است که ممکن است به دنبال درمان PRP ایجاد شود  اما این واکنشها معمولا شدید نیستند و اکثرا" طی 1 تا 2 هفته از بین می روند. برای کاهش این عوارض می توان از کیسه آب و یخ ( به مدت 10 دقیقه 3 بار در روز) و قرص استامینوفن و گاه استامینوفن همراه با کدئین(تا 4 بار در روز) استفاده کرد. ورزش درمانی و برنامه های توانبخشی معمولا از یک هفته پس از PRP باید شروع شوند. از تزریق پلاسمای غنی از پلاکت در درمان آرنج تنیس بازان، التهاب بورسها و تاندونها ، فاشئیت کف پا (که عوام به آن خار پاشنه می گویند) نیز استفاده می شود.

 

آدرس مطب دكتر دقاق زاده متخصص پي آرپي و

تزريق پلاسماي غني از پلاكت در تهران و اراك:

 

1: اراك:ميدان شهدا(باغ ملي)،خيابان مخابرات،كلينيك تخصصي وفوق تخصصي قدس(جانبازان)

تلفن: [phone] الي 14
كد:0861
جهت هماهنگي تلفني در اراك: 09374715665

2: تهران :اتوبان چمران- ابتدای باقرخان غربی -كلينيك طب فيزيكي و توانبخشي تبسم
تلفن:[phone](ده خط)
66576422-3